Vind een arbeidsmediator
Als u problemen ondervindt op uw werk met een collega, in een team of met uw werkgever, dan is arbeidsmediation een manier om samen, in gesprek, tot een oplossing te komen. Bij arbeidsmediation begeleidt een tussenpersoon, de arbeidsmediator, het gesprek tussen u en de persoon met wie u in conflict bent. U bent beiden deelnemer aan de arbeidsmediation.
Hieronder vindt u de NMv mediators die aan uw filters voldoen. Klik op een mediator om meer informatie te zien.
Vind een arbeidsmediator
Wat is arbeidsmediation?
Arbeidsmediation is een vorm van mediation voor conflicten op het werk. Een onafhankelijke arbeidsmediator begeleidt het gesprek tussen de betrokkenen, bijvoorbeeld een werknemer en zijn werkgever, twee collega’s of een heel team. De mediator kiest geen partij en geeft geen oordeel. U bepaalt zelf de uitkomst.
Het doel van mediation op het werk is dat u weer met elkaar in gesprek komt, begrijpt wat er speelt en afspraken maakt over hoe het verder moet. Dat kan betekenen dat u de samenwerking herstelt. Soms blijkt dat uit elkaar gaan de beste oplossing is. Ook dan helpt arbeidsmediation om dat zorgvuldig en in goed overleg te regelen.
Wanneer kiest u voor mediation bij een arbeidsconflict?
Een arbeidsconflict ontstaat vaak geleidelijk. Een misverstand of een verschil van mening loopt op, de communicatie stokt en uiteindelijk is er sprake van een verstoorde arbeidsrelatie. Hoe eerder u een arbeidsmediator inschakelt, hoe groter de kans dat u er samen uitkomt. Arbeidsmediation is onder meer geschikt bij:
- Een conflict met uw werkgever of leidinggevende, bijvoorbeeld over functioneren, werkdruk, beoordelingen of de manier van leidinggeven.
- Een conflict met een collega of spanningen binnen een team. Lees meer over mediation bij omgangsvormen op het werk.
- Verzuim en re-integratie, wanneer een conflict en ziekte met elkaar verweven raken. Zie arbeidsmediation bij verzuim.
- Onenigheid over arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, werktijden of thuiswerken. Zie arbeidsvoorwaarden.
- Een dreigend ontslag of de wens om de arbeidsovereenkomst te beëindigen. Zie mediation bij ontslag.
- Conflicten tussen bestuur, directie of ondernemingsraad. Zie bestuursconflicten en medezeggenschap.
Wat doet een arbeidsmediator?
Een arbeidsmediator is een gespecialiseerde mediator met kennis van arbeidsverhoudingen en de context van werk, verzuim en arbeidsrecht. De arbeidsmediator:
- voert eerst met elke partij een kennismakings- of intakegesprek;
- zorgt dat iedereen aan het woord komt en zich gehoord voelt;
- helpt om onder de standpunten de echte belangen en zorgen boven tafel te krijgen;
- bewaakt de vertrouwelijkheid en de vrijwilligheid van het traject;
- legt de gemaakte afspraken vast in een overeenkomst.
De arbeidsmediator is neutraal. Hij of zij geeft geen juridisch advies aan één van de partijen. Wilt u weten wat uw rechten zijn? Dan kunt u daarnaast een advocaat, jurist of vakbond raadplegen. U kunt die adviseur ook meenemen naar een gesprek, mits de andere partij daarmee instemt.
Hoe verloopt arbeidsmediation?
Elk traject is anders, maar arbeidsmediation verloopt meestal in deze stappen:
- Aanmelding. Een van de partijen, de werkgever, HR of de bedrijfsarts neemt contact op met een arbeidsmediator.
- Intakegesprekken. De mediator spreekt beide partijen eerst afzonderlijk. Zo kan iedereen zijn verhaal vrijuit vertellen en beoordeelt de mediator of mediation zinvol is.
- Mediationovereenkomst. Bij de start tekent u een overeenkomst waarin onder meer de vertrouwelijkheid, de vrijwilligheid en de kostenverdeling zijn vastgelegd.
- Gezamenlijke gesprekken. Meestal volgen er drie tot vier gesprekken van ongeveer anderhalf tot twee uur. Tussendoor kunt u de mediator ook apart spreken.
- Afspraken vastleggen. De uitkomst wordt vastgelegd in een (vaststellings)overeenkomst die u beiden ondertekent.
Een arbeidsmediationtraject duurt doorgaans enkele weken. Dat is veel korter dan een procedure bij de kantonrechter.
Is arbeidsmediation verplicht?
Nee. Mediation is altijd vrijwillig. U kunt niet worden gedwongen om afspraken te maken, en iedere deelnemer, ook de mediator, kan het traject op elk moment beëindigen.
Mediation op advies van de bedrijfsarts
Bij verzuim waarbij een conflict een rol speelt, adviseert de bedrijfsarts regelmatig om een arbeidsmediator in te schakelen. Mediation zelf blijft vrijwillig. Wel hebben werknemer en werkgever tijdens ziekte de plicht om mee te werken aan re-integratie. Wordt een redelijk voorstel voor mediation zonder goede reden afgewezen, dan kan dat gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de loondoorbetaling. Twijfelt u? Vraag dan advies aan een jurist of uw vakbond.
Wat als de werkgever of werknemer mediation weigert?
Wil de andere partij (nog) niet meedoen? Vraag dan naar de reden. Soms helpt het als de mediator eerst een vrijblijvend kennismakingsgesprek voert met de partij die twijfelt. Blijft iemand weigeren, dan kunt u kijken naar andere oplossingen, zoals een gesprek met een vertrouwenspersoon, een second opinion van het UWV of juridische stappen.
Wat kost arbeidsmediation en wie betaalt?
Een mediator rekent meestal een uurtarief. Bij NMv-mediators ligt dat gemiddeld rond de € 150 per uur exclusief btw, maar tarieven verschillen per mediator. De totale kosten hangen af van het aantal gesprekken en de voorbereidingstijd.
Bij arbeidsmediation betaalt in de praktijk meestal de werkgever de kosten, omdat het conflict met het werk te maken heeft. Leg de kostenverdeling altijd vooraf vast in de mediationovereenkomst. Sommige verzuim- of rechtsbijstandsverzekeringen vergoeden (een deel van) arbeidsmediation. Lees meer op onze pagina over de kosten van mediation.
Mogelijke uitkomsten: verder samenwerken of goed uit elkaar
Arbeidsmediation kan op twee manieren eindigen:
- U gaat verder samen. U maakt concrete afspraken over communicatie, taken, werkplek of begeleiding, zodat de samenwerking weer werkt.
- U gaat uit elkaar. Soms is herstel niet meer mogelijk. In dat geval spreekt men van exit-mediation. De afspraken over het einde van het dienstverband, zoals de einddatum, een vergoeding en een referentie, worden vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Laat zo’n overeenkomst altijd juridisch controleren.
Voor- en nadelen van mediation bij een arbeidsconflict
| Arbeidsmediation | Procedure bij de rechter | |
|---|---|---|
| Doorlooptijd | Meestal enkele weken | Vaak maanden |
| Kosten | Beperkt, vaak door werkgever betaald | Hoger (advocaat, griffierecht) |
| Wie beslist? | U samen | De rechter |
| Vertrouwelijk | Ja | Uitspraak kan openbaar zijn |
| Arbeidsrelatie | Blijft zo goed mogelijk behouden | Raakt vaak verder beschadigd |
Nadelen of aandachtspunten: mediation werkt alleen als beide partijen bereid zijn om te praten. Bij een groot machtsverschil, bij intimidatie of als iemand zich onveilig voelt, is mediation niet altijd geschikt. Een goede arbeidsmediator bespreekt dit vooraf met u.
Hoe kiest u de juiste arbeidsmediator?
Wie de mediator kiest, spreekt u samen af. Vaak doet de werkgever een voorstel, maar het is belangrijk dat ook de werknemer vertrouwen heeft in de mediator. Let bij uw keuze op:
- Specialisatie: heeft de mediator ervaring met arbeidsconflicten en verzuim?
- Registratie: is de mediator aangesloten bij de NMv en ingeschreven in het MfN-register? Dan voldoet hij of zij aan eisen voor opleiding, bijscholing en klachtrecht.
- Klik: een kennismakingsgesprek helpt om te voelen of het past.
- Praktisch: locatie, beschikbaarheid, taal en de mogelijkheid van online mediation.
In het overzicht bovenaan deze pagina filtert u eenvoudig op deze punten.
Arbeidsmediators per regio
Zoekt u een arbeidsmediator in de buurt? Bekijk de mediators in Rotterdam, Zwolle, Amsterdam, Utrecht, Heerlen, Groningen of Nijmegen, of vul hierboven uw eigen plaats in.
Veelgestelde vragen over arbeidsmediation
Wie betaalt de mediator bij een arbeidsconflict?
Meestal de werkgever. De precieze verdeling legt u vooraf vast in de mediationovereenkomst.
Hoeveel gesprekken zijn er nodig?
Gemiddeld drie tot vier gezamenlijke gesprekken, na een of twee intakegesprekken. Soms is minder genoeg, bij complexe conflicten soms meer.
Is wat ik tegen de arbeidsmediator zeg vertrouwelijk?
Ja. Alles wat in de mediation wordt besproken, valt onder geheimhouding. Dat wordt vastgelegd in de mediationovereenkomst. Ook de bedrijfsarts of HR krijgt geen inhoudelijke informatie zonder uw toestemming.
Mag ik iemand meenemen naar de mediation?
Ja, bijvoorbeeld een advocaat, vakbondsadviseur of vertrouwenspersoon, als beide partijen daarmee akkoord zijn.
Wat moet ik niet zeggen tegen een mediator?
U mag alles zeggen; de gesprekken zijn vertrouwelijk. Wel helpt het om niet alleen terug te kijken naar wie er gelijk heeft, maar ook te vertellen wat u nodig hebt om verder te kunnen.
Kan arbeidsmediation ook online?
Ja. Veel arbeidsmediators bieden (deels) online mediation aan. Filter hierboven op de werkvorm “online”.
Direct een arbeidsmediator vinden? Gebruik het filter bovenaan deze pagina of zoek een mediator bij u in de buurt. Wilt u zelf arbeidsmediator worden? Bekijk dan de opleidingen voor mediators.
Over mediation
Is mediation vrijwillig?
Ja en nee. Vrijwillige deelname is een van de pijlers van mediation. Iemand dwingen aan mediation mee te doen heeft een averechts effect. Vrijwilligheid leidt veel vaker tot oplossingen dan dwang.
Mag ik iemand meenemen naar het mediationgesprek?
Ja, mits de andere deelnemers daarmee akkoord gaan. De mediator zorgt er wel voor dat het aantal deelnemers en ondersteuners aan beide kanten, aan tafel in balans is.
Kan ik een kennismakingsgesprek, voorgesprek of intake voorstellen?
Ja, het staat u vrij om een voorgesprek voor te stellen. De mediator zal dan ook een voorgesprek met de andere deelnemer(s) voeren.
Wat als ik het niet eens ben met de keuze voor een mediator?
Dan kunt u dit doorgeven aan de andere deelnemer(s). U kunt dan aangeven dat u gezamenlijk tot een keuze wilt komen.
Kan ik kiezen tussen een vrouwelijke of mannelijke mediator?
Ja, ook hier geldt dat u gezamenlijk tot een keuze dient te komen. Als u de voorkeur geeft aan een andere mediator, ongeacht de reden, dan kunt u dit kenbaar maken bij de wederpartij en aangeven wat uw voorkeuren zijn. U dient samen tot een keuze te komen.
Wat zijn de voordelen en nadelen van mediation?
Voordelen:
Mediation is snel en kan op korte termijn worden ingezet. Conflicten leiden vaak tot stress en onzekerheid. Tijd en kosten gaan hiermee gepaard. Het aangaan van een mediation brengt uiteindelijk rust en overzicht met zich mee, terwijl de kosten beperkt blijven. Mediation is gericht op conflictoplossing, niet op winnen of verliezen. De uitkomst is een win-win oplossing of een compromis, omdat deze voor alle partijen aanvaardbaar moet zijn. Mediation kan leiden tot herstel van de relatie tussen partijen, omdat ze gezamenlijk tot oplossingen komen. Dit is belangrijk als partijen in de toekomst met elkaar verder willen of de persoonlijke relatie in stand willen houden.
Nadelen:
De mediator kan geen beslissing afdwingen. Als deelnemers uitvoerig over het conflict hebben gecommuniceerd en er komt geen oplossing dan kan mediation ertoe leiden dat het conflict alleen nog maar langer voortduurt/verder escaleert. In een gerechtelijke procedure hakt de rechter de knoop door en komt er altijd een (eind)uitspraak. Indien deelnemers weigeren zich in te spannen en een oplossing blijft uit, dan leidt dit tot tijd en geld verlies.
Waar kan ik een goede mediator vinden?
Op de website Vind een Mediator.
Wat is mediation?
Bij conflictbemiddeling of mediation zorgt een mediator (bemiddelaar) ervoor dat twee of meer personen, partijen of groepen die een geschil met elkaar hebben weer in gesprek komen, zodat zij samen tot een oplossing kunnen komen. Bemiddeling is vooral nuttig als de communicatie verstoord is, als rechtstreekse onderhandeling tussen de partijen belemmerd wordt door een wederzijds gebrek aan vertrouwen, of als er sprake is van een escalatie. Bemiddeling kan zelfs werken als een van beide partijen zo kwaad of beledigd is, dat hij weigert nog langer met de andere partij te praten.
Is mediation alleen bedoeld voor echtscheidingen?
Nee, mediation kan (en wordt) ook gebruikt bij (bijvoorbeeld) familieruzies, arbeidsconflicten of conflicten met de overheid. In elke situatie waar mensen het lastig vinden om open en eerlijk met elkaar te praten, waar mensen vast zitten in beschuldigingen en frustraties, kan mediation helpen.
Hoe verloopt een mediationtraject?
Bij het begin van de eerste sessie worden jullie beide gevraagd om de zogenaamde mediationovereenkomst te ondertekenen. Die overeenkomst heb je al eerder toegestuurd gekregen, zodat je hem al hebt kunnen doornemen. In die overeenkomst worden beide partijen met naam genoemd en worden afspraken gemaakt over vertrouwelijkheid, vrijwilligheid, kosten en vastlegging. Nadat de overeenkomst is ondertekend zal de feitelijke mediation starten. De mediator zal jullie eerst vragen allebei in het kort jullie kanten van het verhaal te vertellen. Op basis daarvan zal de mediator verder doorvragen over de verschillende onderwerpen of gebeurtenissen, zodat er meer achterliggende informatie bekend wordt. Een mediationsessie duurt normaal gesproken maximaal 2 uur. Hoeveel sessies er nodig zijn om jullie ruzie op te lossen is niet vantevoren aan te geven, maar normaal gesproken kom je met drie tot vier sessies al een heel eind.
Wat is de rol van de mediator?
De mediator brengt de verstoorde communicatie weer op gang, begeleidt de betrokken partijen en structureert het proces, zodat de partijen zich kunnen concentreren op de inhoud. De mediator neemt daarbij een neutrale en onpartijdige positie in. Dat wil zeggen: hij is er voor alle partijen en neemt geen stelling.
Tips ter voorbereiding op een mediationgesprek
Begin met een intakegesprek
Bij de start van een mediationtraject kan het vaak prettig zijn om met een intakegesprek te beginnen. Bij dit intakegesprek zit de andere partij er nog niet bij, dit gesprek is enkel en alleen met uw mediator. In een intakegesprek kunt u alvast kennismaken met de mediator en krijgt u de kans om uw kant van het verhaal te vertellen. Dit gesprek zorgt ervoor dat u wat meer op uw gemak bent en maakt de stap naar het gezamenlijke gesprek mogelijk wat kleiner. Een intakegesprek kan fysiek, maar ook telefonisch plaatsvinden.
Weet dat u niet direct hoeft te beslissen
Het is goed om te weten dat u tijdens een mediationgesprek niet direct hoeft te beslissen over wat u wilt in het vervolg van het traject of voor de toekomst. Besef dat u de tijd hebt om na te denken over uw beslissing. U kunt na het mediationgesprek nog altijd advies inwinnen en u hoeft in het gesprek nergens direct voor te tekenen (met uitzondering van de mediationovereenkomst; die wordt wel aan tafel getekend).
Bedenk van te voren wat u wilt bereiken
Het is belangrijk om van te voren, dus voor het gezamenlijke mediationgesprek alvast te bedenken wat u precies wilt. Wat moet er gebeuren om de relatie tussen u beiden weer te herstellen? Wat hebt u nodig om weer goed met elkaar om te gaan? Dit zijn enkele vragen die u uzelf kunt stellen om duidelijkheid te krijgen over wat u uiteindelijk wilt.
Schrijf op wat u wilt vertellen
Als u het mediationgesprek spannend vindt, kan het helpen om op te schrijven wat u wilt vertellen en deze aantekeningen mee te nemen. Zo hebt u altijd een geheugensteun voor het geval u even niet meer weet wat u graag wilde aanhalen. Daarnaast zijn er mensen die het prettig vinden om zijn of haar punten voor te lezen. Dan weet u in ieder geval zeker dat u gezegd hebt wat u graag wilde zeggen.
U kunt de mediator altijd apart spreken
Het stelt mensen vaak gerust als ze weten dat u tijdens een mediationgesprek altijd even apart met de mediator kunt spreken of kunt kiezen voor een time out. Als u niet fit of erg emotioneel bent, kunt u ook na verloop van tijd zeggen dat u graag wilt stoppen. Niemand heeft er iets aan om door te gaan terwijl één van de partijen eigenlijk niet meer kan. Mediation is altijd op basis van vrijwilligheid, dus u kunt altijd aangeven te willen stoppen.
Weet dat er geen haast is
Eén van de doelen van mediation is het creëeren (of herstellen) van een duurzame relatie tussen beide partijen. Het is dus zaak dat alle grieven boven tafel komen. Als er nog irritaties onbesproken zijn aan het eind van het traject, dan kunnen die op een later tijdstip weer de kop op steken. Een compleet mediationtraject omvat vaak 3 tot 4 sessies. Neem dus de tijd die u nodig hebt.
Hoeveel kost een mediator?
Een mediator kost normaal gesproken ongeveer € 150 per uur (exclusief BTW). Vaak betalen beide partijen allebei de helft van de kosten. U kunt andere afspraken maken over de verdeling. Deze legt u vast in de mediationovereenkomst.
Gesubsidieerde mediation
De overheid vergoedt soms een deel van de kosten die u maakt als u een mediator nodig heeft. Dit hangt af van het inkomen van u en uw partner en het vermogen dat u bezit. U betaalt wel altijd een eigen bijdrage van minimaal € 53. U kunt de bijdrage niet zelf aanvragen. Dit doet de mediator voor u bij de Raad voor Rechtsbijstand.
Over (echt)scheidingsmediation
Wat doet een mediator bij echtscheiding?
Tijdens mediation kunnen u en uw (ex-)partner de problemen bespreken en meningsverschillen uit de wereld helpen. Hierdoor kan het contact na de mediation behouden blijven. U bepaalt zelf, met uw (ex-)partner, wat u afspreekt. Mediation is maatwerk en gericht op wat er in uw situatie tot goede afspraken leidt.
Wat zijn de voordelen van mediation als ik ga scheiden?
Als u gaat scheiden bent u het misschien niet eens over een aantal zaken. Het is daardoor moeilijk om afspraken te maken. In dat geval kan mediation u helpen om samen een oplossing te vinden.
Wanneer kan ik mediation inzetten in plaats van een rechtszaak beginnen?
Mediation is een vorm van conflictbemiddeling. Bij mediation werkt u zelf aan een oplossing, maar krijgt u er deskundige hulp bij. U kunt voor mediation kiezen als u denkt er met deskundige hulp uit te komen. En als de andere partij hieraan wil meewerken.
Wat kost echtscheidingsmediation?
Er zijn geen vastgestelde kosten voor mediation. De kosten verschillen per mediator. Het hangt af van de duur en het aantal keren dat u een mediator raadpleegt. Een mediator kost normaal gesproken ongeveer € 150 per uur (exclusief BTW). Vaak betalen beide partijen allebei de helft van de kosten. U kunt andere afspraken maken over de verdeling. Deze legt u vast in de mediationovereenkomst.
Is mediation aftrekbaar?
Ja. Ook de kosten van een professionele scheidingsmediator zijn aftrekbaar. Deze kosten moeten dan wel gericht zijn op inning, verkrijging of behoud van partneralimentatie. Let er bij deze kosten wel op dat een mediator werkt voor degene die alimentatie krijgt en voor degene die moet betalen.
Is mediation bij scheiding verplicht?
Nee. Als jullie er samen uit kunnen komen is een mediator niet nodig.
Over arbeidsmediation
Wat is arbeidsmediation?
Als u problemen ondervindt op uw werk met een collega, in een team of met uw werkgever, dan is arbeidsmediation een manier om samen, in gesprek, tot een oplossing te komen. Bij arbeidsmediation begeleidt een tussenpersoon, de arbeidsmediator, het gesprek tussen u en de persoon met wie u in conflict bent. U bent beiden deelnemer aan de arbeidsmediation. Bij arbeidsconflicten is er sprake van botsende belangen tussen deelnemers op de werkvloer. U kunt arbeidsmediation inschakelen bij een conflict tussen:
- Werkgever-werknemer
- Collega’s binnen een team
- Bestuur van een organisatie met de ondernemingsraad of de Raad van Commissarissen
Wat doet een Arbeidsmediator?
Een arbeidsmediator begeleidt het gesprek en zorgt ervoor dat u, maar ook degene met wie u in conflict bent, vrijuit kunt spreken. Vaak horen emoties daarbij. Ook daar is ruimte voor. De arbeidsmediator ziet er op toe dat u zich beiden gehoord voelt en dat de communicatie goed verloopt. Het doel is om gezamenlijk tot een oplossing te komen die voor beide deelnemers acceptabel is.
Hoe verloopt de arbeidsmediation?
Voordat de mediation inhoudelijk start, informeert de arbeidsmediator de deelnemers over:
- de uitgangspunten van arbeidsmediation,
- de randvoorwaarden waarin mediation plaatsvindt,
- de gedragsregels waar de mediator zich aan moet houden.
Deze informatie is schriftelijk vastgelegd in de mediationovereenkomst, die deelnemers en de mediator bij aanvang tekenen. Nadat de mediationovereenkomst is ondertekend, start de mediation officieel. De arbeidsmediator geeft aan elke deelnemer, om beurten, de gelegenheid om haar of zijn verhaal te doen. Dat is spannend, omdat deelnemers niet van elkaar weten hoe ze op elkaar gaan reageren. De mediator begeleidt het gesprek, maar blijft te allen tijde neutraal en onafhankelijk. Hij/zij vat samen, reflecteert, spiegelt en stelt vragen om een helder beeld te krijgen van wat er speelt. De mediator houdt de regie over het goede verloop van het gesprek, maar intervenieert niet als het gaat om de inhoud. De deelnemers bepalen de gespreksonderwerpen. Dankzij de mediation komen de werkelijke belangen, de zorgen, de gevoelens en behoeften, van deelnemers naar boven. De deelnemers voelen zich dan opgelucht en de spanning vermindert. Het conflict de-escaleert. Er is een basis om verder te praten en samen te zoeken naar een oplossing. Wanneer de botsende, maar ook vaak overlappende, belangen duidelijk zijn en deelnemers elkaar hebben gehoord, is de grootste stap naar het oplossen van de concrete knelpunten gezet. Het is aan de deelnemers zelf om met een oplossing te komen. De mediator stelt vragen over de geboden oplossingen, analyseert deze met deelnemers en structureert. De deelnemers echter nemen de beslissing welke oplossing bij hen past. Zowel de deelnemers als de mediator hebben een geheimhoudingsplicht en de plicht om zich in te spannen om de mediation goed te laten verlopen en een oplossing te vinden. Zodra deelnemers overeenstemming hebben over de oplossing, stelt de mediator een (vaststellings)overeenkomst op. Deze bevat de afspraken tussen de deelnemers, die samen de overeenkomst tekenen. Een “vaststellingsovereenkomst” is ook de term die wordt gebruikt om het document waarmee iemand afscheid neemt van een werkgever aan te duiden. Mochten de gesprekken niet leiden tot een oplossing, dan is dat niet de verantwoordelijkheid van de mediator. Een mediator mag geen beslissing nemen, in tegenstelling tot een rechter. Van de rechter mogen deelnemers wel een beslissing verwachten, die overigens vaak leidt tot de teleurstelling bij, in ieder geval, een van de twee partijen.
Is juridisch of ander advies tijdens arbeidsmediation mogelijk?
Tijdens de mediation hebben deelnemers altijd het recht om zich te laten adviseren door een adviseur, bijvoorbeeld een advocaat, HR of boekhouder. De mediator bespreekt de deelname van een adviseur vooraf met de deelnemers. Ieder moet zijn/ haar goedkeuring geven. Adviseurs kunnen alleen betrokken zijn wanneer zij zich binden aan de geheimhoudingsplicht.
